RAB dịch từ bài của Suvi Syrjäläinen. Blog của Trường Kodarit – Đối tác trực tiếp dạy và cấp chứng chỉ Lập Trình cho học viên RAB Academy tại Việt Nam

Lập trình không phải là điều đầu tiên mà người ta nghĩ đến như một công việc dành cho trẻ em 5-10 tuổi, hay ít ra đó là điều mà bản thân tôi đã từng nghĩ trong suốt 16 năm làm kỹ sư phần mềm.

Tuy nhiên, vào năm 2015, một thông tin thú vị ập đến. Lập trình đã trở thành một phần của chương trình học ở trường tiểu học và nó sẽ được dạy bắt đầu từ lớp một. Các câu lạc bộ coding được tổ chức vào các buổi chiều tại các trường học. Chuyện quái gì đang xảy ra vậy? Cũng tại thời điểm đó, công ty của tôi, Microsoft, ngừng hoạt động và tôi phải nghĩ ra một dự án mới để làm.

Đã 5 năm kể từ ngày đó và cũng trong khoảng thời gian đó, trường dạy lập trình của tôi – Kodarit – đã dạy trẻ em, thanh niên và người lớn viết code. Câu hỏi “Tại sao coding lại được đưa vào chương trình giảng dạy ở trường học?”, “Tại sao nó thậm chí còn được dạy trong giáo dục mầm non?” vẫn còn đó. 

Câu trả lời là thế giới của chúng ta đang trong quá trình số hóa liên tục, với tốc độ nhanh hơn bao giờ hết. Nghĩa là chúng ta sử dụng máy tính và thiết bị thông minh trong các hoạt động mà trước đây phải dùng viết, giấy hoặc làm bằng tay.

Một lớp học với các em nhỏ Indonesia

Có rất nhiều ví dụ. Khi tôi còn nhỏ, nếu tôi muốn đi đến một nơi nào đó, tôi sử dụng bản đồ giấy. Nếu muốn đặt bàn tại một nhà hàng, tôi tra cứu số trong danh bạ điện thoại hoặc trong tin quảng cáo trong tạp chí và gọi vào điện thoại cố định. Ngày nay, ứng với các chức năng này đã có bản đồ và ứng dụng riêng để đặt bàn. Còn quảng cáo và điện thoại đã có phiên bản trực tuyến. 

Các ứng dụng giúp cuộc sống của chúng ta dễ thở hơn rất nhiều. Đó là lý do tại sao chúng tồn tại và ngày càng tốt hơn. Nếu chúng ta muốn tự mình tác động đến các ứng dụng, trang web và thiết bị xung quanh mình, thì chúng ta cần hiểu cách mà chúng được xây dựng và cách mà chúng có thể bị điều chỉnh.

Mã code là bộ não của thiết bị thông minh và nếu không có mã, thiết bị thông minh không là gì khác ngoài một thiết bị vô dụng. Cũng như cơ thể của chúng ta sẽ không làm được gì nếu bộ não không hoạt động. Do đó, mã lập trình giúp điều khiển thiết bị thông minh để làm cho nó hoạt động. Nếu chúng ta muốn tác động đến một thiết bị hoặc một ứng dụng, chúng ta cần hiểu code là gì.

Vì lý do này, tất cả các chương trình giáo dục cho người trưởng thành trong tương lai nên bao gồm một số môn về lập trình. Và rất có thể trong tương lai sẽ có rất nhiều loại thiết bị và ứng dụng hơn bây giờ

Nhưng làm thế nào để dạy kỹ năng này cho trẻ?

Chúng tôi luôn bắt đầu bằng cách giải thích lý do tại sao cần học lập trình…  Sau đó, chúng tôi giải thích rằng máy tính hơi ngu ngốc và nó chỉ hiểu các mệnh lệnh mà nó đã được dạy…

Đối với trẻ nhỏ chưa biết đọc, các lệnh này được giải thích bằng cách sử dụng các lệnh hình ảnh. Đối với trẻ em biết chữ trở lên, chúng tôi dạy các mệnh lệnh, chẳng hạn như di chuyển về phía trước hoặc rẽ phải. Câu đố lập trình là một trong những bài tập đầu tiên. Trong các bài tập ban đầu này, chúng tôi sử dụng các lệnh để hướng dẫn một nhân vật trong trò chơi di chuyển và hoạt động

Trẻ nhỏ học câu lệnh bằng hình ảnh

Các thuật toán được hình thành trong quá trình viết code. Thuật toán là một chỉ dẫn cho một nhân vật trò chơi hoặc thậm chí là một con Robot. “Thuật toán” là một từ khó, nhưng nếu bạn nghĩ về nó, như một công thức, một hướng dẫn cho một người làm bánh hoặc làm thức ăn, thì thuật toán dường như không còn là một khái niệm xa lạ nữa.

Khi lập trình, bạn cũng cần biết một vài cấu trúc lập trình cơ bản. Các cấu trúc cơ bản này, ví dụ như các vòng lặp mà một hoặc nhiều lệnh có thể được lặp lại nhiều lần; hoặc như các chức năng mà với nó người ta có thể tạo hướng dẫn mới của riêng mình.

Hầu hết trẻ em đều hứng thú với lập trình game. Sau các lệnh đầu tiên và các cấu trúc lập trình cơ bản, chúng ta chuyển sang làm trò chơi. Trong lập trình game, chúng ta không sử dụng các khối mã có sẵn nữa mà bắt đầu tạo game dựa trên ý tưởng do giáo viên đưa ra. Trong lập trình trò chơi, điều quan trọng là phải nghiên cứu về hệ tọa độ vì tất cả các nhân vật trong trò chơi 2D đều di chuyển bằng cách thay đổi tọa độ X và Y của chúng. Trong lập trình trò chơi 3D, chúng ta có thêm tọa độ Z.

Môi trường lập trình Scratch là môi trường tốt nhất để tạo ra những trò chơi đầu tiên của bạn. Ở đó bạn cũng có thể tạo những câu chuyện nhỏ cũng như hình ảnh động.

Lập trình được thực hiện dựa trên các khối chứa hình ảnh hoặc chứa từ mà tôi đã trình bày ở trên được gọi là lập trình trực quan.

Sau các bài tập lập trình trực quan, học sinh chuyển sang viết code. Khi viết code, điều quan trọng là các lệnh phải được viết một cách hoàn toàn chính xác. Khi một lỗi xảy ra, máy tính sẽ hành xử y như một giáo viên tiếng Anh nghiêm khắc phát hiện ra có một lỗi ngữ pháp trong bài viết của bạn. Thực hành viết code bắt đầu với một giáo viên hoặc theo một mẫu hướng dẫn có sẵn trên Internet. 

Trẻ lớn học bằng thuật toán

Có một số chương trình phát triển phần mềm được thiết kế cho trẻ em và thanh thiếu niên để họ thực hành viết code. Các lệnh luôn bằng tiếng Anh. Giáo viên dịch tất cả các lệnh sang tiếng Phần Lan, để giúp trẻ em (có trình độ tiếng Anh không tốt) học cách sử dụng chúng khi viết code

Sau khi học những kiến thức cơ bản, bạn có thể tiếp tục học tại Kodarit trong các khóa học một học kỳ. Chương trình của Kodarit được tổ chức từ cấp độ cơ bản đến nâng cao, do đó học sinh luôn có thể hoàn thành cấp độ và chuyển sang cấp độ tiếp theo trong học kỳ sau.

Có tổng cộng 5 cấp độ. Trong Kodarit cấp độ 1 đến 4, học sinh học lập trình trực quan, lập trình Python, JavaScript và C#, lập trình web, lập trình phần cứng và lập trình trò chơi.

Sau cấp độ 1-4, Kodarit mang đến cơ hội tiếp tục viết mã ở cấp Đai đen. Bài tập viết mã cấp độ Đai đen kéo dài 15 giờ, luôn thay đổi từ học kỳ này sang học kỳ khác.

Bắt đầu từ mùa thu này, việc học lập trình cũng có thể thực hiện từ xa tại nhà. Trong môi trường đào tạo từ xa hiện nay, giáo viên có thể giải thích, giảng bài và trợ giúp các bài tập lập trình một cách thuận tiện như khi giảng dạy trên lớp thông thường.

Từ cơ bản đến Đai đen

Nhưng viết code gì? Tôi sẽ để học sinh cấp Đai đen của chúng tôi, Tommi 9 tuổi và Emma 14 tuổi, trả lời câu hỏi này. Tommi bắt đầu học tại Kodarit vào năm 7 tuổi, ba năm trước. Còn Emma đã theo Kodarit được 5 năm.

Tại sao con thích lập trình?

Emma: Theo những gì con nhớ, con đã tự mày mò với Scratch chỉ để giải trí. Và khi bố để ý, ông ấy hỏi con có muốn học coding không.

Tommi: Con thích viết code vì con thích chơi máy tính. Và để được chơi máy tính thì ngồi viết code thực sự là lý do tốt, đồng thời mình còn làm được nhiều thứ hay ho khác.

Điều gì là hay nhất về chuyện lập trình?

Emma: Con nghĩ rằng có rất nhiều thứ hay ho trong việc viết code, nhưng điều hay nhất là nó mang đến cơ hội để biến mong ước của mình về trò chơi hoặc ứng dụng trở thành hiện thực.

Tommi: Trong lập trình, thật tuyệt khi học cách làm những điều mới trên máy tính.

Điều gì là thách thức nhất?

Emma: Điều khó nhất có lẽ là tìm ra một số lỗi nhỏ trong đoạn mã, hoặc khi không biết lý do tại sao chương trình không hoạt động với mình mà lại hoạt động với người khác.

Tommi: Điều khó khăn nhất là hiểu một số điều. Con không nhớ tên của những điều đó là gì.

Con có kế hoạch gì cho tương lai liên quan lến lập trình?

Emma: Ước muốn của con là trở thành một nhà thiết kế trò chơi hoặc một lập trình viên.

Tommi: Con muốn kiếm sống bằng nghề lập trình và có thể tự tạo ra một số trò chơi.

Con muốn nói gì với người khác về sở thích lập trình của mình?

Emma: Mình khuyên các bạn nên viết code như một sở thích, ngay cả khi bạn không muốn học để kiếm sống, thì nó vẫn là một trò tiêu khiển thú vị. Trong lập trình, bạn cũng học được rất nhiều về hoạt động cơ bản của máy móc, đây là một kỹ năng quan trọng!

Tommi: Viết code thật tuyệt, tôi học được những điều mới và đang tiến bộ hàng ngày. Rất đáng để thử.

 

Sign up for a consultation

Contact